Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

3 —Арганың ак коданы-ла чорааш баарды — дээр силер. — Ак кодан чүнү чугаалаар боор чуве-дир? — деп айтырар боор. Башкы буду майыжаңнаан, соңгу буду шоюжаңнаан адыгга көшкүрзе хөвеңден хоюг ак дүктүг-даа мен, аңаа көшкүрзе, аяк ишти ханныг-даа мен, хой эъди дег хонук чедер эъттиг-даа мен. Шынында кижи чиир эъттиг бе, кижи кедер кепггиг бе, кызыл кымыскаяк биле кызыл курттан өске чиир чеми бар эвес — башкы буду майыжаңнаан, соңгу буду шоюжаңнаан кулугурнуң — деп кончуур чорду. 4 Адыгга көшкүрзе аар ийниң алды муң талындан кандыг тал хемирбес чүве дээр мени. "Дүңдерлиңнээн дүрзүлүг кулугур, аң- дарлыңнаан арынныг кулугур" — дээштиң чоруй баарды дээр си­ лер. Кайнаар баады оолдарым, уун көрдүңер бе ол кулугурнуң — дээрге, "Соңгаар шет аразынче хокпаңайнып кирип чыдар чүве чорду" деп сөглээр силер адыг иеңерге — дээш, кодан соңгаар шет иштинче хокпаңайнып чорупкан. 5 Арай орайтады адыг-даа оолдарынга чедип келген. — Чүү чорду, оолдарым? — деп, оолдарындан айтырып олур­ ган. Оолдары тургаш: — Арганың ак коданы-ла чорааш баарды — дээн. —Чүнү чугаалааш баар кодан-дыр? —деп, адыг айтырып олурган. 6 — "Кайнаар баарды" деп сени-ле айтырар кодан чорду диген- нер. База оолдары тургаш улаштыр-ла: — Ол-даа кулугурну башкы буду майыжаңнаан, соңгу буду шоюжаңнаан кулугурнуң арга-даш кезип чорааш, кызыл кымыска­ як, кызыл курттан оске чиир чүвези бар эвес — деп чорду. "Адыгга көшкүрзе хөвең дег хоюг ак дүктүг-даа мен, хойнуң эъди дег хонук чедер эъттиг-даа мен, аңаа көшкүрзе аяк ишти ханныг-даа мен, шынында кижи кедер кештиг бе, кижи чиир эъттиг бе, дүңдер- лиңнээн дүрзүлүг, аңдарлыңнаан арынныг кулугур" деп кончутту- нуп-кончуттунуп, соңгаар шет иштинче хокпаңайнып чоруй баар­ ды — деп, адыгның оолдары чугаалап турган. 7 Адыг олургаш: — "Ол арганың ак коданы салбагар ак холу-биле чүнү чедип алганыл ол?" деп кылыктанып, хорадап эгелей берген олурган. Хер- ги шыдаар кештиг эвес, деспи долар эъттиг эвес, аяк чедер ханныг эвес, агарара када берген арганың ак коданы, чер сен кулугурну сени мен адыр — дээш, барган уун көрдүңер бе, оолдарым? — деп оолдарындан ылавылап айтырып турган иргин. Оолдары тургаш