Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

Кулдуй сугга харык-шинээн оскунупкан, халаң-тендиң чедип кээп- тир эвеспе — Чүнү сурап, чүнү хереглеп чор сен, бөрү, — деп айтырарга: — Чаңныктың шанаан, Чылдыйның чаныызын Доңгул сугга че- дирип алгаш, Доңгулдуң доңгураан чидидип, какпак хаяның баа- рында семис сергежиктиң будунуң эъдин кестирип чиийн, Хунан- Бораң берем, Кулдуй акым, — деп, мону чугаалаан бөрү иргин. 10 Кулдуй олургаш, чугаалаан: — Хунан-Бораның дезиин билбес кижи бар эвес, одарында оът­ тап чоруур болтай, Алдайның аргамчызьш барьш эккел, оон ап ал — деп, мону чугаалаан Кулдуй иргин. Аштаан, арта аскак бөрү барып-барып Хунан-Бораны аргамчы чок тудуп ап шыдавазын билгеш, Алдайның аргамчызын ачылап аар дээш чоруптуп-тур эвеспе. Бору ол-ла шаг-шинээн оскуна чазып, элейтип чорааш, Алдай- ның оонге чеде берип-тир. И Алдай олургаш: — Кайы чедип бар чыдыр силер, бору, — деп, шала хүндүлеп айтырып-тыр. — Кулдуйнуң Хунан-Боразын тудуп алыр, аргамчыңар берип көрүңер,Алдай, — деп, бөрү дилеп-тир эвеспе. Алдай бөрүнүң чугаазын дыңнап алгаш, элээн кезек боданып- боданып харыылап, чугаалап олуруп-тур эвеспе аан: — Аргамчыны ап болурун-на болур-дур сен, бөрү. Ынчалза-даа аргамчы шоочалыг аптарада болгай, ооң дүлгүүрү арганың аңчы- зьшда болтай, арганьщ аңчызындан ону барып эккелгеш, оон ап ал — деп, мону чугаалаан чүве-дир. 12 Шоочалыг аптараны ажыдып аар кандыг-даа арга чогун билген бөрү арганың аңчызын сураглап чоруп каап-тыр эвеспе аан. Аш, ам аскак кок бөрү кудуруун салыпкан, кулаан халбайтып- кан, элең-тендиң, ээгизи шагжаңайнып, эзеп-херлип, суранып, ди- ленип чорааш, арганың аңчызьшың одаг-турлааның чоогунга тып чедип чоруп олуруп-тур эвеспе аан. Арганьщ эрес-эрлик, сергек-кашпагай аңчызы кадыг кара саа- даан азынгаш, кавьгадылаар кара боозун туткаш, чадырындан үне маңнап кээрге, чадырының соңгу талазында чаш шеттиг деспел- директиң кыдыында аскак бору илгип чораанын коре тыртып ка- аш: 13 — Өлүрүкчү оор, ожээнниим аш бору, аалдап чоруп олур сен бе? — деп, кыйгы салырга, бөрүзү дедир ьщай бооп чорда, аваангыр тудунгур, арганың эрес аңчызы, кавьгадылаар кара боозун карак чивеш аразында холдепкен соонда, озен бажы кызаш-ла дээн, ош- туг кок хыйт-ла диген чүвең иргин.