Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

— Сергежигеш, будуң эъдинден кезип эккел, оон башка амы бодуңну маңаа манап тургаш елүргеш, чылан чылгаар шык чок, орге чылгаар ол чок кылдыр сыырыптар мен — деп, алгырып-тыр эвеспе. Сергежигеш боданып туруп-туруп, чугаалап-тыр: — Будум эъдин кезип берип болур тур мен, ынчалза-даа аңаа тыңныр бистиг демир чок-тур. Доңгулче чүгүрүп баргаш, доңгураан ачылап эккелзинзе, кезип бээр-ле мен, бөрү, — деп, мону чугаалап- тыр эвеспе. 6 Аштаан аскак бөрү анаа турарга ажык чогун билгеш, Доң- гулдуң доңгураан ачылап алыр дээш, ынаар маңнап чоруп каап- тыр эвеспе. Доңгулга ол-ла дораан маңнап чеде бергеш: — Дагда сергежигепггиң будунуң эъдин кезип чиир дээш, би- жек тыппайн чор мен, доңгурааңны берип көрем, Доңгул, — деп ' дилеп туруп-тур. Доңгул олургаш —Доңгуракты ап болур-ла-дыр сен, ынчалза-даа шаптызы кон­ чуг болгай, Чылдыйның чаныызын ачылап ал —деп, мону чугаалаан чүвең иргин. 7 Ооң-биле маргыжар болза, окта-ла ажык чогун билгеш, Чыл- дыйның чаныызын ачылап алыр дээш, ынаар-ла аскаңгайнып чоруп каап-тыр эвеспе аан. Чылдыйга маңнап чеде бергеш —Доңгулдуң доңгураан чидидип алыр чаныыңны берип корем, акым Чылдый, — деп дилеп-тир. Чылдый дыңнап дооскаш — Чаныымны ап болур-ла-дыр сен, ынчалза-даа сен угбас сен, аары кончуг чаныы болгай, Чаңнык акывыстың шанаан ачылап ал­ гаш кел, оон алыр сен — деп, мону чугаалаан Чылдый иргин аан. 8 Аштаан бөрү Чылдыйның чаныызын угбазын билгеш, Чаңнык- тың шанаан ачылап алыр дээш, ынаар-ла маңнапкан. Чаңныкка бөрү маңнап чеде бергеш, дилээн: — Чылдыйның чаныызын чедирип алыр шанааңны ачыладып көр, акым Чаңнык, — деп дилээн иргин. Чаңнык олургаш — Шанакты ап болурун болур-дур сен, ынчалза-даа чаныыны уувас кижи шанакты канчап уур сен, Кулдуйга баргаш, Хунан-Бо- разын барып ачылап алгаш, чедип кел, оон алыр сен, бору, — деп Чаңнык мону соглеп-тир. Ам арта аш, аскак бору шанакты канчап-даа ууп шыдавазын билгеш, Кулдуйнуң Хунан-Боразын ачылап алыр дээш, ынаар-ла маңнап чоруптуп-тур эвеспе. 9 Шыяан ам. Ам бөрүнүң өөрүшкүзү дам-на ожүп, өзү-баары дам-на караңгылап, карарып келген, ынчап чорааш, арай боорда