Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

— Силерниң хааныңар-дыр мен! — деп алгырып, кышкырып турбуже, аг-шериглер ону тоовайн өлүрүп кааннар. Балыкчы ядыы Багай-оол, бай хаанны ынчаар тиилээш, кончуг чараш алдын даңгыназы-биле оюн оя, чириин чире чурттап чоруй барып-тыр оо. 14. БАДАРЧЫ ЛАМА 1 Шыяан ам. Биеэде бадарчы лама кижи бадарлап-ла чораан. Бир улуг оруктап чоруп олурарга, дээрде шаштыккан кызыл доо- зун кел чыткан. Чоруп-ла олурган, бичелезе-бичелезе өг дег апарган. Оон бичелезе теве дег апарган, оон бичелезе аът дег апарган, оон бичелезе инек дег апарган. Оон бичелезе хой дег апарган, оон бичелезе өшкү дег апарган, оон бичелезе анай дег апарган, келзе- келзе өрге болган. "Сыйт" дээш, үңгүрүнче кире халый берип-тир эвеспе. 2 Шыяан. Оон бар-ла чыткан. Орук ийи чарлы берген чыткан. "Бо орукче баар дээримге, дүү орук окпелей бээр, дүү орукче баар дээримге, бо орук окпелей бээр" — дээш, ийи оруктуң кайызынче- даа-баар аайын тыппайн, дазалап алгаш кылаштап [чоруп] олургаш, чаваа чарлып өлүп каап-тыр эвеспе. Ол баарды, мен келдим. 15. ХАРАГАН БАЖЫНДА ДУК 1 Шагда бир-ле ашак, кадай улус чурттап чораан чүвең иргин. Азыраан малы-даа чок, ажы-төлү-даа чок улус чүве-дир. Ашак бир- ле ыяш чүктеп чорааш келгеш, кадайынга чугаалап-тыр: —Аът чок деп чүве дыка-ла берге-дир, үргүлчү-ле ыяш чүктээр. Аъттыг болза амыр болгай, чүдүрүп алыр. Хараган бажында дүктен чыггаш, боос беден садып алыр-дыр, кадай Кадайы ону дыңнааш, өөрүп: — Ынчаар-дыр харын, ашак. Чадаг кижи чер четпес кончуг чүве-дир. Ол бени мунуп алгаш, торелдеримге аалдааш кээр мен. Эртен дораан дүк чыып чоруптаал — деп чугаалаан. 2 — Ол бе терүптерге, ооң кулунун мунар херек. Боос бени мунарга, кул*ун салыптар-ла ыйнаан. Ындыг болза бодуң чыг, мен дүк чыгбас мен — деп, ашак хорадаан. — Ол бени аалдап мунмас болзумза, мен база-ла дүк чыгбас мен — деп, кадай могаттынган. Ашак-кадай боттарының аайынга киришпейн, үргүлчү-ле аас былаажыр мындыг апарган. Бир катап оларның өөнүң чаны-биле