Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

аалының чоогунга чедип келгеш, адыг кежи чагызы-биле бору кежи бөргүн кеткеш, дөңгүр кок бугазын мунгаш, хаанныц аалынга чор- туп чедип келген. 12 Багай-оолдуң кадайы ол хаанныц аалынга баргаш, үш чылдың иштинде чырыы-даа чырташ деп корбээн. Багай-оолду коргеш, ол кара баарын каткыже каттырып олурган. Хаан тургаш: — Үш чыл иштинде чаңгыс-даа каттырып, чырыың чыртайтып корбээн кижи болгай сен. Дөңгүр кок буга мунган, адыг кежи чагылыг, бору кежи борттуг багай оол коргеш чоп кончуг каттырар кижи сен? — дээрге, кадын оргаш: — Ындыг чараш хоглуг чувени каттырбайн канчаар — дээн. — Ындыг болза мен шак ындыг хевирлиг багай оол бооп алгаш келзимзе, каттырар сен бе, кадай? — деп, хаан айтырган. 13 Кадайы олургаш — Ол чуу дээриц ол, бир эвес сен ынчап алган кээр болзуцза, моон-даа артык каттырар мен — дээн. Хаан Багай-оолдуц хамык херекселдери-биле шумненип алгаш, кадайын каттыртыр дээш, чоруп-ла каап-тыр эвеспе. Кадын Багай-оолду хаанныц идик-хеви-биле шумнээш, орун кырыша чыттырып шуглааш, хамык ара-албатызын чыып эккел- дирген: — Хааныңар аараан, хылдыц кырында, бижектиц бизинде чы- дыр. Хааныцарны аарткан аза дуун эртен чиргилчигшиг чицге хову- ну куду адыг кежи чагылыг^ бору кежи борттуг, доцгур кок буга мунган кижи бооп хувулгаш келген. 14 Ол ам эртен хааныцарны олурер дээш, ол-ла ховуну куду адыг кежи чагылыг, бору кежи борттуг, доцгур кок буга мунган кижи бооп келир эвеспе. Бир эвес ам эртен ындыг кижи келзе, согар силер. Ону согар деп баарыцарга "хааныцар-дыр мен" деп, аза мегелээр эвеспе. Азаныц мегезинге кирбейн, соп кааптар силер — дээш, кадын аалын долгандыр хамык аг-шериин уш каът кылдыр чыскаап алган. Ол аг-шериглер аалды долгандыр тацныылдап ту­ рарга, шынап-ла кадынныц чугаалааны ышкаш, доцгур кок буга мунган, адыг кежи чагылыг, бору кежи борттуг кижи чицге сарыг ховуну куду бадып олурган. 15 — Хаанывысты олурер аза келди-ле! — дээштерниц, ону адып- боолай-ла бергеннер.