Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

Бир-ле хүн даңгына олургаш, чугаалаан: — Сен черле канчап баардың? Мооң мурнунда балыктаар, ажылдаар шору кижи эвейик сен бе! Ам чоп олуруп-ла бээр апаар- дың, Багай-оол? — дээрге. 9 Багай-оол олургаш: — Сээң чаражыңны кайгаар дээш мынчап барган кижи-дир мен ийин — дээн. Даңгына олургаш: — Ындыг чуве болза, бодулшуң дүрзүмнү чуруп берейн. Ол чурукту ап көрүп чорааш, балыктап кор — дээш, бодунуң дүрзүзүн чурааш, берип каан. Багай-оол ол чуруун ап алгаш, балыктаары-даа, балык өлүрери-даа кончуг апарган. Ол бир-ле хүн балыктап чо­ рааш, кадайының чуруун хатка алзыпкаш, ийи караан ыжыдыр ыглап алган чедип келген. Даңгына олургаш: — Канчап бардың, чүге ыгладың, Багай-оол? — деп айтырарга, Багай-оол тургаш: — Сээң чурууңну хатка алзыптым, ынчангаш муңгарап ыглап чордум — дээн. — Ам-на өлбээн бодуң өлүп-түр сен, өшпээн одуң өжүп-т\ р — дээш, даңгына холчок хорадаан. 10 Даңгынаның чуруу ол-ла хадааш, Кашпал-Кара-Хемниң мы- рыңай кирген аксында чурттап турар бир хаан кижиниң аалының чанынга чеде берген. Ол хаанның хой чандырып чораан хпивиш- кини ону черден тып алгаш, хаанынга эккеп көргүскен. Хаан ол чурукту коргеш: — Бо хемниң бажында кайгамчык-ла чараш кижи бар чуве-дир аа! — деп кайгааш, ону чаалап алырын бодап-күзей берген. Хаан хамык аг-шериин чыггаш, Кашпал-Кара-Хемни өрү алзы делии чараш кижини дилеп чоруп каап-тыр эвеспе. Ол хаан хамык аг-шерии-биле балыкчы ядыы Багай-оолдуң чо- вүрээ чадырын тьш чеде берген. Хаан Багай-оолдуң чараш кадайын былаап алгаш, бодун ырадыр сывырыпкаш, чаньш чоруй барып-тыр оо. 11 Багай-оол канчаар-даа аажок хомудап, ыглап-сыктавышаан, Кашпал-Кара-Хемни ору алзы кылаштап чоруп каан. Ол-ла чорааш кадайының адазы бай Караты-хаанның аалынга таваржып чеде бер­ ген. Багай-оол аңаа үш чылда хой кадаргаш, чогуур холезининге дөңгүр кок буга, ийи шивегей, сандан сыптыг кымчы, адыг кежи чагы, бөрү кежи борт алган. Ол-ла хамык херекселин ап алгаш, бугазын мунгаш, олчалат- кан кадайының соонче сүрүп чоруп каап-тыр оо. Багай-оол ол чо- ра-аш, Кашпал-Кара-Хелшиң кирген аксын чурттаан хаанның