Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

— Тевезиниң оъттап чораан черинге баарымда*, бир караа со- гур кара бууралыг чорду — деп-тир. — Ону канчап билдиң? — деп, хаан айтырган. — Оъттап чораан черинден билдим. Кадык карааның талазын- дан оъттаан чери куруг, согур талазындан оът-сиген чүм чыдар чорду — деп, оол харыылаан. — Оон ыңай чүнү шинчиледиң? — дээн. — Өенүң орнунга баарымда, кадайы иштиг кижи чорду. Хаан олургаш: — Ону канчап билдиң? — деп-тир. Эртемниг оол олургаш: — Сидиктеп орган черинден билдим, даянып алгаш олуруп турган чорду — дээн иргин. 4 Хаан ол-ла бүгүнү бодап олурарга, оон бээр үш чыл болган, кадайының торээн оглу үш харлыг, кара баштыг ак серге-даа бар, согур кара буура-даа — шупту ол хаанның болган иргин. Ынчангаш хаан ол оолду шынчы кижи дээш, чарлык үндүрген иргин: —Дапггын калчан иртти өлүрүңер! — деп, хааларын дужааган. Хаалары өлүргеш, эъдин быжыргаш, эртемниг оолга салган иргин. 5 Эртемниг оол олургаш: — Мен хой эъди чип чораан мен, ыт эъди чивейн чораан мен! — дээш, ол эътти чивейн барган иргин. Оон хаан тура халааш, когээржиктен арага куткан иргин. Эртемниг оол олургаш: — Мен арага ижип чораан мен, шары думчуунуң суун ишпейн чораан мен! — дээш, араганы ишпейн барган оол иргин. Хаан хорадап: — Ирт-даа өлүрүп бээрге, арага-даа бээрге, ишпес, чивес чүү кижи сен? Карачал кижи хааныңны чүге хүндүлевес сен? — деп олуруп-тур эвеспе. Оол олургаш: — Хаан кижиден төрүттүнген хаан кижи дээним, карачал ки- жиниң суразы-дыр сен! — деп, эртемниг оол удур харыылаан ир­ гин. 6 Хаан ажынып, хорадап, эртемниг шинчээчи оолдуң бажын ке- зер деп чарлык үндүрген иргин. Эртемниг оолдуң бажын кезериниң мурнуу чарыында хаан кырган иезин келдиртип алгаш: — Бо эртелшиг тоаянчыга ирт өлүрүп бээримге, "Ыт эъди чивес мен" — дээр-дир, арага кудуп бээримге, "Шары думчуунуң суун ишпес мен" — дээр, мени хаан кижиден төрүттүнген дээним, "Ка-