Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

— Мен-таа кончуг чараш, эртемниг хелинниг болдум — деп, мону хеореп туруп берген чүвең иргин. Сарыг-хаан-даа, чуу боор, "Ахайанның ол хенин олчалап алза чул" дээш, хаанны ораа шам- наар болза, бо хаан бады даңгыраан бээр-ле ыйнан" кылдыр бода- аш, бир дүне Ай-хаан ужуп калырга, сыртыыньщ адаанче алдын, мөңкүнүн суп каап-тыр эвеспе. Эртенинде туруп келгеш, Сарыг-хаан-даа: — Бо дүне бистиң черге оору кирген* , ат болган чүве-дир, хаан, — деп, мону сөглээн чүве-дир. — Чуу болган чуве ирги? — деп, Ай-хаан Сарыг-хаандан айты- рыг салып турган чүвең иргин. — Бистиң алдын-мөңкүнүвүстү бо дуне оор алы берип-тир — деп, мындыг янзы харыылаан. 17 Сарыг-хаандан Ай-хаанны: — Азы силер алы бержик ирги силер бе? — деп, мындыг янзы айтырыг салган чүвең иргин. — Мен силерниң алдын-мөңкүнүцер алыр хамаанчок, делегей- ниң Х1>1рынга кандыг-таа айыыл кыннып корбээн кижи болгай мен — деп, Ай-хаандан мындыг янзы харыылаан. Сарыг-хаандан: — Бир эвес кылыпкан болзауар , канчаар силер? — деп, мын­ дыг айтрыг салган. Ай-хаан олургаш: — Бир эмес кылыпкан болзам, чуну-ле кыл дидир силер, даас- каныңар чозугаар кылыр мен — деп, мындыг янзылыг даңгыраан берип-тир. Сарыг-хаан-даа, чуу боор, алдын-мөукүнүн дилээн кижи бооп, хамык чувени ажып-дилеп турган хевээр Ай-хаанның сыртыын ажыдарга, хамык алдын-мөңкүнү ында чыдып-тыр эвеспе. — Албаан мен дээниңер бо чүве бе? — деп, Сарыг-хаандан ынча деп тур эвеспе. 18 — Ам бир тээ ындыг болганда, хүүседир* дээн даугыракты хүүседир силер ийнен? — деп, Сарыг-хаандан айтырыг салган. Ай-хаандан: — Ие, ындыг, хүүседир апаар-дыр — деп харыылаан. Сарыг-хаан Ай-хаанны дорт оргенге кере хап каан тур оо. Сарыг-хаан, чүү боор, Ай-хаанныу аал-чуртун, оглун, хенин олча­ лап алыр дээш, хамык шериглерин аъткарар деп ынчап барын-тыр эвеспе. Ай-хаан чыткаш: — Мээу коъданымны олчалап алыр деп чүве ындыг белен эвес, белен олчалаар аргазын мен билир-ле мен, айтып берейн, чои- шээрээр силер бе? — деп, Сарыг-хаанга ындыг соглээн. Сарыг-хаан: