Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

— Чу боор ында, ийи барба өлең чулуп кел, бар — деп, мындыг харыылап тур. 10 Ашак, чү боор, ийи барба өлеңни чулуп эккеп тур оо. Уруг ол өлеңни аргамчы дег кылдыр каттааш, ийи өрген аразынга хере каккаш, ийи ужунга от кыпсып каап-тыр эвеспе. Ол көөрге, шына- выла кере хап каан аргамчы болган-на-дыр. Эртен олурарга, хаан-даа хап келип-тир оо. — Кыльга каан аргамчың кайда чүвел, Сүмелдей? — деп, ашак- тан айтырыг салып тур, хаан. — Даштын кере хап каан мен, дүрүп алыңар, хаан, — деп, ындыг янзылыг чугаалап тур, ашактан. Хаан көөрде хүл аргамчыны шынавыла кере хап каан чыткан. Ону албайын-таа чана хап чоруй барып тур оо. 11 Сөөлүнде база-ла элчи келген, ашакка. Ашак-таа, чү боор, хаан- га хап чеде берип-тир оо. — Ындыг болза сен, Сүмелдей, сүмелиг-ле кижи бооп тур сен. Бо алды шарны сүрүп баргаш, тарактап каг, эртен барып ижер мен — дээн [хаан]. Ашак-таа, чү боор, алды шарын сүрүп алгаш, аалынга чеде бергеш: —Чаа, кандыг кончуг кижи боор сен, уруум, хаан тывызыы тып дээр, ам-на ат болдум — деп, уруунга ынча деп чугаалаан. — Чүү болду? — деп, уругдан айтырыг салган. — "Бо алды шарны сүрүп алгаш баргаш, тарактап каг, эртен барып ижер мен" диди хаан — деп, ынчанган. Уругдан: —Кажаалап каг —дээрден еске чүнү-даа чугаалавайн барган-дыр. 12 Эртен хаан келириниң мурнуу чарыында уруг эжииниң аксын- га бажын дырап олурган чүвең иргин. Ол уруг ол бажын дырап олурда, хаан-таа хап келген-дир оо. Хаан хап келгеш, аъдындан дүшкелек чоруй-ла: — Чаа, уруум, бажым дүгү каш деп дырап олур сен? — деп, айтырыг салган-дыр оо. Уруг-таа: —Силерниң, хаан, аъдыңар аалыңардан бээр каш базып келди? — деп удур айтырып тур эвеспе. Хаан-даа кандыг-даа харыы чок, дүшкеш, ашактың өөнге кирер деп бар чыткан. Уругдан хаанны: — Бистиң өөвүсче кижи кирип болбас — дээн. 13 Ынча дээрге: — Силерниң өөңерже кижи канчап кирип болбас чүвел? — деп-тир эвеспе.