Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

— Көргеш кулааң чалданыр, кудуң куюмнаар багай чүве — дээш, кара даалың иштин ажыдып көөрге, кызыл удазын-биле хү- лүп-шарып каан ашак кижи бооп-тур. 4 Бай-Белээди чаңгыс-даа чүве ыыттавайн, аалынче чанып чоруп- туп-тур. Бай-Белээди-даа чурттап чоруп берип-тир. Алые боду на- зылавас-кырывас-даа, алган кадайы, ажы-төлү-даа кьфып, өлүп каар болуп чоруп-тур. Эрлик-Ловуң хаанга четкен кижи бүрүзү-ле Бай-Бе- лээдиниң ажы-төлү, ара-албатызы, алган кадайы болуп туруп бе­ рип-тир эвеспе. — Кандыг янзы кайгамчык чоор, Бай-Белээдиниң ат-сывы даң- зы-хараада бар бе? — деп, Эрлик-Ловуң хаан айтырып-тыр. Шүгдүрүп көөрге, даңзыда ады чок бооп-тур. 5 Ол-ла ынчап турда база бир кадын: — Бай-Белээдиниң кадыны чораан мен — деп чедип кээп-тир. Эрлик-Ловуң хаан биеэги кадынны кадын кылдыр катап дир- гизип чоруткаш, Бай-Белээдиниң мөңгежирээн чылдагаанын билип эккээри-биле чорудуп турган. Биеэги кадын Бай-Белээдиниң аал- оранынче ара-албатызының аразындан кадын бооп төрүттүнгеш, Бай-Беллээдиниң кадыны болу берип-тир. Бир-ле хун биеэги кадын айтырып-тыр: — Өлүр назының-даа чок кижи-дир сен, мээң мурнумда чеже кадай, чеже ажы-төлдүг чораан силер? — деп-тир. — Чүү дээр боор, өлур тыным-даа, озер назыным-даа чок ки- жи-дир мен, шаг-шаанда Эрликтиң бижээчизи Алдын-Шоот деп кижи-биле өңнүк-тала болгаш муң лаң чыжыр алдын бээримге, адымны балап каапкан чүве — деп-тир. 6 Биеэги кадын ону дыңнай сал-ла, өлүп каап-тыр. Эрлик-Ловуң хаанга кээп чугаалап-тыр эвеспе. Эрлик-Ловуң хаан Алдын-Шоот бижээчини кел деп алгаш, айтырып-байысаарга, Алдын-Шоот би- жээчи тургаш: — Ол үеде ээрлик ораны караңгы-дүмбей турган чүве, Бай-Бе- лээдиниң муң лаң кара алдынын эккээримге, чырык үнер апарган, ынчангаш Бай-Белээдини мөңгежиреткен мен — деп-тир. Эрлик-Ловуң хаан "Бай-Белээдини бо черге диригге чедирип эккелиңер" деп дужаал берип-тир. 7 Алдын-Шоот Бай-Белээдиниң аалынга халдып кээрге, аалдың баарында улуг кожагарның кырында ыглап олуруп-тур. Алдын-Шоот келгеш айтырып-тыр. — Кулактыг чүвеге дыңнатпас боор деп бодаан мен, мугулайга сөглеп аар, ол чүң боор? — деп айтырып олуруп-тур. Бай-Белээди тургаш: