Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

Чеди алышкы Үгер болгаш, Алдын-даңгына Ай болгаш, чурттап чоруп берип-тирлер. Ол баарды, мен келдим. 8. БАЙ-БЕЛЭЭДИ 1 Шыяан ам, бурун шагның мурнунда, эрте шагның эртезинде чүве иргин, Бурган-Башкы Буянды Шавы-Лама турар шагда, чиге мурнуу чүкте кара-хүрең деспектиң бел чарыын эжелей чурттаан буянныг-өлчейлиг Бай-Белээди деп ашак чоруп-тур. Бай-Белээди дуганыньщ дээвиирин чайыр алдын-биле шывар дээш, Бээжинниң улуг кодазындан муң лаң садып аар дээш, чыраа каразын мунгаш чоруп каап-тыр. 2 Бир айның үжен хонуунда чоруп орда, хоор аъттыг эр тавар- жып кээп-тир. Бай-Белээди тургаш: —Кайы углап, кайы чиглеп бар чыдыр силер? —деп айтырып-тыр. Эр тургаш: — Эрликтиң алдан дөрт бижээчизиниң эң улуу Алдын-Шоот дээрзи мен, силер кайы углап, кай чиглеп бар чыдыр силер? — деп удур айтырып-тыр эвеспе. — Бээжинниң улуг кодазының хаанынче бар чор мен — деп харыылап-тыр. Бай-Белээди оон чоруткаш, хаанга барып бараалгап-тыр. Муң лаң чайыр алдынын садып алгаш, дедир чанып ора дыңнаарга, Бээжинниң биче кодазының хааны елген бооп-тур. 3 Бай-Белээди ол-ла чоруп олурарга, чеди хемниң белдири, чеди оруктуң аксынга биеэги ужурашканы Алдын-Шоот бижээчизи бо туруптур. — Чорук-херээң бүдүрүп алдың бе, эжим? — деп, Алдын-Шоот айтырган. — Бүдүрүп алдым — деп-тир. Алдын-Шоот ора: — Чүү херек ужун чорааныңар ол боор? — деп-тир. — Бээжинниң улуг кодазындан муң лаң алдын садып алдым — деп-тир. — Ол алдыныңны меңээ берип көрем, Эрликте адыңны си- вирип кааптайн, меңгеде өлбес сен — деп-тир. — Мени мөңгередип каапкан деп кымга-даа чугаалавас сен — деп, Бай-Белээди чугаалаарга, алдынын бергеш: — Ап чоруур чүвеңерни көрүп керейн — деп-тир.