Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

истеп чоруп-ла берген чүвең иргин. Ол-ла чорааш, Ак-Сагыштың аал-чуртунга таваржып чедип келген. Ак-Сагыш дуңмазы олургаш: — Кончуг-ла кижи-дир сен. Бир үеде сегээн чүвем бо чүве. Бир кагарга, бир лаң мөңгүн кузар, мооң-биле база амыдырап корем — дээш, көжээзин ап берген. 14 Кара-Сагыш көжээзин чүктеп алгаш, чоруп берген. Бир черге чеде бергеш, кандыг эвес дээш шенеп кижиң кежээзин бир каккан, бир лаң меңгүн барып дүжүп турар болган, "Бир кагарга, бир лаң меңгүн барып дүжүп турар, кузуп турар, иштинде хөй алдын- мөңгүн бар кулугур-дур. Аар көжээни чүктеп чорааш канчаар мен. Буза шапкаш шупту алдын-мөңгүнүн ап алыйн" — дээш, кожээни буза шаап турган Кара-Сагыш-тыр. Көжээзи алдын-мөңгүн-даа чок, кок хая бооп чыдып калган. 15 Кара-Сагыш кылаштап чоруп-ла берген чүвең иргин. База-ла Ак-Сагыш дуңмазының аалынга чеде берген-дир. Ак-Сагыш олургаш — Көжээң кайыл, акый? — дээрге, Кара-Сагыш: — Хаяны чүктеп алгаш кылаштап чоруур эвес, буза шаап каг- дым — дээн чүвең иргин. Ак-Сагыш дуңмазы олургаш — Талаар кижи-дир сен. Аалдың хүн үнер чүгүнде бир чадыр бар. Аңаа баргаш, оон эки чүведен дыңнап ал — дээш, чорудуп- кан. 16 Кара-Сагыш оон чоруткаш, чадырга чеде бергеш, кире бээрге, үш орун, эрги тамы бар болган. Тамы иштинге чыдып алган чүвең иргин. Дилги, коккаарак, хайыракан үжээлээ келгеш, чугаалажы-ла берген. — Дилги, сен чүнү чип тур сен? — деп айтырганнар. — Чүнү-даа тыппайн тур мен. Хаанның уруунуң билектээжин суп каан кижи мен, уштуп алгаш барып-тыр. Чоп кончуг удургу кулугурул — дээн. 17 Коккаарак, сен чүнү чит тур сен? — деп айтырганнар. — Чүнү-даа чиир чүве чок. Куруг чоруп тур мен. Караты-хаан- ның кара суунуң бажы хеп-хенертен араан. Кандыг кончуг дайзын ийик, арыглап-аштап каапкан болду ышкажыл. Хемниц хенче анайы-даа олбес, хенче хураганы-даа олбес апарган болду — деп, коккаарак чугаалаан. 18 —Хайыракан, сен чүнү чип тур сен? — деп айтырганнар. Хайыракан: