Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

И. ХУУЛГААЗЫН ТООЛДАР 2. АДЫГ ОГЛУ ЫЙГЫЛАК-КАРА МӨГЕ 1 Шыяан, эртенгиниң эктинде, бурунгүнуц мурнунда, калбак чү- ве хадыыр шагда, борбак чүве чуглуур шагда Сүт-Хөл курттуг шалбаа чыдар, Сүмбүр Аагула тей чыдар шагда, багай кадай кижи чурттап чораан чүвең иргин. Ол кадай бай хаан кижээ баргаш, ажыл дилээн. Паш паштаар чалча кылып алгаш, "шивишкин кадай" деп адап ап-тыр эвеспе. 2 Шыяан, оон ам ол бай хаан эзим кыдыы черге чурттап турган. Демги шивишкин кадай кежээ суглап чорда, суг узар черинге адыг кедеп чыткаш, кадайны тудуп алгаш, куспактап алгаш, чоруй бар- ган-даа чүвең иргин. 3 Шыяан ам. Ол-ла чоруткаш, үңгүрүнге аппаргаш, кадай кылып алган, оон чоруткаш, улуг куйга аппарган. Хүндүс чемнеп чоруурда, хунан инек дег кара даш-биле аксын дуглап каан. Даартазында чоруурда, донен инек дег кара даш-биле куйнуң аксын дуглап каан. Адыгның өлүрүп эккелген чиг эъдин чип өөренип, элээн үр үениң ипггинде кады чурттап кээп-тир эвеспе. 4 Шыяан оон ам сааттаны берген. Ооң соонда божаан, оол уруг төрүп алган. Ол төрүп алган оглунуң езүген деп чүвези, бир хонар- га-ла: "Бир харлыг мен" — дээр, ийи хонарга "Ийи харлыг мен”, үш хонарга "Үш харлыг мен" — дээр. Мындыг бооп-тур эвеспе. 5 Шыяан ам. Оглу ойнап, кылаштап чоруур апарган. Оон база-ла элээн үр үениң иштинде чурттап келген. Оглу мыраңай өзүп кел- ген. Бир-ле хүн авазындан айтырган: — Бис чүге караңгы черде олурар бис, авай? Бо чурттап олурар куювус аксын чуге дуглап каан турар чүвел, авай? — дээрге: —Ачаң бисти чоруй баар дээш, дуглап турар чүве-дир — дээрге